[ 194 ] مقاله در امراض مقعد و از جمله امراض رديه او بواسير است و بواسير عبارت از زيادتى حادث در افواه عروق مقعد است و او سه نوع است ثولولى و عنبى و توتى و اين انواع مذكوره را اسما بواسطه مشابهت است به آن سه چيز و آنكه ثولوليست و صلب مىباشد و در وضع و شكل مثل لذع است و آنكه عنبىست به شكل انگور است و آنكه توتيست به شكل و وضع توتست و هر يك ازينها برنگ نيز مختلف مىباشند سرخ و سياه و ارغوانى و دامى و غير دامى مىباشد كه اعمى مىنامند آن را كه دامى است سيال مىنامند و اين زيادتى مختلف بصفت ديگر نيز مىشوند به اين طريق كه خارج مقعد است يا داخل مقعد و علاج در جميع اينها تقديم فصد است اگر سيال باشد و اخراج خون به قدر قوت و طاقت و واجب و خوردن جلاب هر صباح از عناب ده عدد و قند سفيد هفت مثقال اوّل عناب در قدرى آب به آتش ملايم طبخ كرده از كرپاس گذرانيده صافى ساخته قند درو آميخته نيم‌گرم بر نهار بايد اختيار كرد و غذا درين صورت ماش مقشر با شيرهء مغز بادام بايد داد و تليين طبيعت بمطبوخ فواكه و يا بمطبوخ هليله زرد بايد كرد و اين تدبير در حين احتباس طبيعه و احتباس خون بواسير بايد كرد و امّا اگر طبيعت را لين باشد و خون بواسير سيال باشد تدبير و علاج درين مقام به خوردن قرص كهرباست يك مثقال و گل ارمنى يك مثقال و رب بهى هفت مثقال مجموع در قدرى آب حل كرده بر نهار اختيار بايد كرد و غذا درين صورت آش سماق است با گوشت مرغ يا طيهو يا درّاج و دواى كه از بواسير سيال نافع است ازين ادويه كه مذكور مىگردد اختيار بايد كرد بسد و كهربا و